بخش دوّم : تحليل حدوث دهري محقّق داماد در اثبات حدوث دهري راههاى گوناگونى را پيش روى طالبان حكمت يماني گذاشته است ، گاه با ادلّه‌اى مشعر به حدوث دهري پا به ميدان بحث نهاده وگاه به تحليل محتوايى آن پرداخته است . واز اين رو شايد بتوان دليل عمده حدوث دهري را در تحليل ثبوتي آن يافت . چه تحليل ثبوتي آن مساوى با اثبات آن وارائه برهان لمّى بر آن است . حكيم سبزوارى در شرح غرر الفرائد « 1 » سه مقدّمهء اساسى را در تحليل ثبوتي آن ارائه نموده است كه ما نيز بر أساس بسط آن سه مقدّمه به بررسى آن مىپردازيم « 2 » . مقدّمهء اوّل : هر موجودى به حسب وجودش داراى ظرفى است ، مثلا هرگاه ما يك موجود مادّى را بررسى كنيم آن را در ظرف زمان ومكان مىيابيم ، لذا مىگوييم : « فلان شئ در إيران در روز بيست آذر حادث شد » حال اگر همين دو ظرف مفروض را مورد بررسى عقلي قرار دهيم ، در خواهيم يافت كه إيران يك مجموع اعتباري از امكنهء گوناگون است ، وبيستم آذر ماه نيز امتدادى به حسب حركت زمين مىباشد ؛ پس در واقع شئ مفروض در دو ظرف اعتباري قرار گرفته است . واما در اين جا بدين نكته بايد توجّه داشت كه تقيّد شئ به اين دو ظرف اعتباري ، صرف اعتبار قراردادى نيست ، زيرا در واقع هر شئ محفوف به دو امتداد ذاتي است ، كه يكى را از مكانمند بودن خود كسب مىكند ، وديگرى را به اعتبار مقدار حركت حيازت مىنمايد ؛ وبه تعبير ديگر اگر در شئ مادّى اين دو كشش

--> ( 1 ) - شرح غرر الفرائد ، أمور عامّه ، ص 113 . ( 2 ) - مرحوم علامه سيد أبو الحسن رفيعى قزوينى گويا اين سه مقدّمه را در تحليل حدوث دهري كافى نمىدانند . القبسات ، مقدّمه ، ص 159 .